15 – ವಿವೇಕ ಪಥ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪ್ರವಾಸ;  ವಿಜಯಪುರ, ಕೋಲಾರ

16 – ವಿವೇಕ ಪಥ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪ್ರವಾಸ; ಮಂಡ್ಯ, ಚಾಮರಾಜ ನಗರ

19- ಜಾಗೋ ಭಾರತ್; ಹಾರೋಗೇರಿ

20- ಜಾಗೋಭಾರತ್; ಬಾಲಭವನ, ಬೆಂಗಳೂರು

22- ವಿವೇಕ ಚಿಂತನ; ಪ್ರಶಾಂತ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು

24- ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ; ಮಹಾದೇವ ಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರು

25- ರಾಜ್ಯೊತ್ಸವ; ಗುಬ್ಬಿ (ಬೆಳಗ್ಗೆ)

ಆಯುರ್ವೇದ ಸಮ್ಮೇಳನ; ಮೈಸೂರು (ಮ)

ಪರಿಚಯ ವರ್ಗ; ಬಿ.ಆರ್.ಹಿಲ್ಸ್ (ಸಂ)

26- ಐಟಿಐ ವಿದ್ಯಾಮಂದಿರ (ಬೆ)

SBI ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಮ)

ಜಾಗೋಭಾರತ್; ಸರ್ಜಾಪುರ ರಸ್ತೆ (ಸಂ)

27- ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಟ್ ಟುಗೆದರ್; ಬೆಂಗಳೂರು

30- ಜಾಗೋ ಭಾರತ್; ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ

ಡಿಸೆಂಬರ್

3 & 4- ಬೆಳಗಾವಿ ಆಶ್ರಮ

6- ಸಾರ್ಧಶತಿ ಮೀಟಿಂಗ್; ಬೆಂಗಳೂರು

7- ಹರಟೆ; ಕಾರ್ಕಳ

8- ಹರಟೆ; ಕೋಟೇಶ್ವರ

11- ಜಾಗೋಭಾರತ್; ಶಿರ್ವ

13 ರಿಂದ 20- ಗುಲ್ಬರ್ಗ

25- ಜಾಗೋಭಾರತ್; ಯೋಗಶ್ರೀ, ಬೆಂಗಳೂರು

26 ರಿಂದ 31- ಗುಲ್ಬರ್ಗ

14: ಬಳ್ಳಾರಿ: ರಂಗತೋರಣದ ಉದ್ಘಾಟನೆ

15- 16: ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನಕಪುರ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವರ್ಗ

21: ಶಿರಸಿ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯುವಕರ ಸಮಾವೇಶ

22: ಹರಿಹರ: ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿವೇಕಾನಂದ ಆಶ್ರಮದ ವತಿಯಿಂದ ಯೂಥ್ ಮೀಟ್

ಸಂಜೆ: ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ

23: ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮತೀರ್ಥ ಜಯಂತಿ (ಸಂಜೆ 6:30ರಿಂದ; ಜಯನಗರ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ)

24ರಿಂದ28: ದೀಪಾವಳಿ

29: ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಿಲನ

ನವೆಂಬರ್

4: ಕುಂದಾಪುರ: ಮಾ ತುಝೆ ಪ್ರಣಾಮ್ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

5: ಬೆಳಗಾವಿ: ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೋಭಾರತ್

6: ಶಿವಗಂಗೆ: ರಾ.ಶ.ಕೇಂದ್ರ ಬೈಠಕ್

8: ಬೆಂಗಳೂರು: ವಿವೇಕಹಂಸ ಮೀಟಿಂಗ್

12: ಮೂಡಬಿದಿರೆ: ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೋಭಾರತ್

13: ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

14: ಮಂಗಳೂರು: ಶಾರದಾ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಬೆಳಗ್ಗೆ  9ರಿಂದ 1ರವರೆಗೆ-  ವಿವೇಕಾನಂದರ 150ನೇ ಜಯಂತಿ ಪ್ರಯುಕ್ತ ವಾಸವಿ ಕಾಲೇಜ ಫಾರ್ ವಿಮೆನ್ ನಲ್ಲಿ `ಹಣತೆ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 4:00ಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ MLA ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿವಸ

ರಾತ್ರಿ 8:00 ಕ್ಕೆ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮಾತಾ ಪೂಜನ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26 – ಶಿರಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಬೆಳಗ್ಗೆ 9:00- ಸರ್ಕಾರಿ ಪ.ಪೂ.ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ

10.30 ಕ್ಕೆ – ವಿದ್ಯೋದಯ ಪ.ಪೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ

11.15 ಕ್ಕೆ – ಎಮ್.ಇ.ಎಸ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2.30ಕ್ಕೆ- ಎಮ್.ಇ.ಎಸ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 – 28 ಶಿವಮೊಗ್ಗ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

27ಕ್ಕೆ- ವಿವೇಕಾನಂದರ 150ನೇ ಜಯಂತಿ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ  ಯೋಜನಾ ಬೈಠಕ್

28ಕ್ಕೆ- ಜವಹರ ಲಾಲ್  ನೆಹರೂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಿವಸದ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಉಪನ್ಯಾಸ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 – ಕಳಸ

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಜಾಗೋಭಾರತ್

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30-  ಶಿವಮೊಗ್ಗ  

ಜಾಗೋ ಭಾರತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1- ಹೊಸಕೋಟೆ

ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2- ಸೂಲಿಬೆಲೆ

ವೈಶ್ಯವಾಣಿ ಸಮಾವೇಶ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3- ಬೆಂಗಳೂರು

ಕೆಎಮ್ಎಫ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5- ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣ

ಉಪನ್ಯಾಸ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7- ಶಿವಮೊಗ್ಗ

ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ

ಮದುವೆಗಾಗಿ ಮತಾಂತರವಾಗುವ/ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಇದೊಂದು ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಹುನ್ನಾರ. ಮದುವೆಗಾಗಿ ಜಾತಿಯನ್ನೂ ಬಿಡಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಹೊಸತಾಗಿ ಸೆರಿಕೊಂಡ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅದೆಷ್ಟು ನಿಷಟನಾಗಿರಬಲ್ಲ? ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆ ಧರ್ಮದ  ಮೇಲ್ಮೆಯೆ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಏಕೆಂದರೆ, ಮದುವೆಯ ಹೆಬ್ಬಯಕೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಕುರುಡಾದವರು ಈ ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂತಹ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಐಎಎಸ್ ಆಫಿಸರ್ ಮಣಿವಣ್ಣನ್ ಮದುವೆಗಾಗಿ ಮತಾಂತರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಣಿವಣ್ಣನ್ ಪಾಲಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ, ಇಸ್ಲಾಮಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಮದುವೆಗಾಗಿ ಇಂಥವರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದೆ? ಮಣಿವಣ್ಣನ್‌ಗೇನೋ ಇದರಿಂದ ಲಾಭವೇ. ಏಕೆಂದರೆ, ಆತ ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹೆಣ್ಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬಹುದು! ಮದುವೆಗಾಗಿ ಧರ್ಮ ತೊರೆಯುವ ಜನ ಮುಂದೆ ಇನ್ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮದುವೆಯನ್ನೇ ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಖಾತ್ರಿ ಏನು? ಈ ಹೊತ್ತು ಇಂತಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ಘಟನೆಗಳು ನೆನಪಾಗ್ತಿವೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಆತ್ಮೀಯರೊಬ್ಬರ ಮಗಳು, ಹೆಚ್ ಪಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಐದಂಕಿಯ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವಳು; ಮೂರುವಾರದ ಹಿಂದೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಆಘಾತದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದವ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಕುಲದವನೆಂಬುದಂತೂ ಆ ತಾಯಿಗೆ ಸಹಿಸಲೂ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಮಗಳನ್ನು ಮುದ್ದಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿ ಕಟುಕನ ಕೈಲಿ ಕೊಟ್ಟೆವು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ನೋವು ಅಗಾಧವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೇಕೆ? ಇಪ್ಪತ್ತೆ ದು ವರ್ಷ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಮಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆತ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗೋದೇಕೆ? ಎರಡು ವರ್ಷದಿಂದ ಕಣ್ಣುಂದೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗ ಉಳಿದೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹತ್ತಿರದವನಾಗಿಬಟ್ಟನೇ? ಅವನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅವನ ಆಚರಣೆಗಳು ತನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ ಬದುಕು ಸುಗಮವಾಗಿರೋದು ಹೇಗೆ ಅಂತ ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕೆನಿಸೋಲ್ಲವೇ? ಕೊನೆಗೆ ದೈಹಿಕ ವಾಂಛೆಗಳೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದೇ? ನನ್ನೆದುರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ರಾಶಿ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಹುಡುಗಿಯರು ಹೀಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಕಥನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಇದೊಂಥರಾ ಕಸಿವಿಸಿ ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಆ ಹುಡುಗಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆ. ಆ ಹುಡುಗನ ನಡತೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಹುಡುಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಕೇಳಿದಾಗ ಗಾಬರಿಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ನಡೆಸಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಆನಂದದ ಕೂಸಾಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಆಯ್ತೆಂದು ಗೋಣಾಡಿಸಿದ್ದಳು. ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದ್ದಳು. ಮಧ್ಯೆ ಒಮ್ಮೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ನಾನೀಗ ಆರಾಮಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೂ ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಲಿದ್ದಳು. ಈಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಈ ಸುದ್ದಿ. ಮದುವೆಯಾದ ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇಟ್ಟು ಗಂಡನೊಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಸುಂದರಿ. ಹಾಗಂತ ಅವನೇ ಹೇಲಿರಬೇಕು. ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಡಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆಕೆ ಆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಏನೇನು ಕಾಣಬೇಕೇ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೊಡಿತು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಕಳೆದಿರಬಹುದು. ಮುದ್ದಾದ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿ ತಂದು ಮಾತನಾಡಿಸಿ ಎಂದರು. ತಂದೆ ಇಲ್ಲದ ಹುಡುಗಿ. ತಾಯಿಯ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವಳು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಡುವ ತಾಯಿ ರಾತ್ರಿ ಬರುವಾಗ ಎಂಟು ಗಂಟೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗಳದ್ದೇ ಕಾರುಬಾರು. ಅದ್ಯಾವುದೋ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಗಂಟುಬಿದ್ದ. ಕಾಲೇಜಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲಕಳೆಯತೊಡಗಿದೆ. ಈಗ ಹುಡುಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗೋದು ಅಂತಿದ್ದಾಳೆ! ಹುಡುಗನ ಮನೆಗೆಲ್ಲ ಹೋಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ‘ಹುಡುಗನ ಅಪ್ಪ ಅದೆಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಗೊತ್ತಾ? ನನ್ನನ್ನೇ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುತ್ತು ಕೊಡ್ತಾರೆ” ಅಂತಾಳೆ. ಬರೊಬ್ಬರಿ ೧೮ರ ಪೋರಿ! ಅಯ್ಯೋ ಹುಡುಗೀ, ಸೊಸೆಯನ್ನೂ ಮಾನಭಂಗ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆಯಮ್ಮಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಂತ ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು ಹೇಳಬೇಕೆನಿಸಿತು. ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲವೆಂದು ಸುಮ್ಮನಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ. ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೈಮೇಲೆ ಏರಿಹೋಗ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ‘ತುಂಬ ತಡವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಆ ಹುಡುಗಿ ಈಗ ಅದೆಲ್ಲಿದ್ದಾಳೋ? ಅದೆಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮೈಚೆಲ್ಲಿ ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ ಬದುಕು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನಾನೆಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಆಗಿಲ್ಲದೇ ಆಕೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ದೇವರು ತಂಪಾಗಿರಲಿ! ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಟಿಪಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯ ಬಳಿ ಆಗಾಗ ಚಪ್ರಾಸಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಲು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಚಪರಾಸಿ, ಹಿಂದೂ ಹುಡುಗಿ! ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅದ್ಯಾವ ಭಾವನೆಗಳು ಮನೆಮಾಡಿದ್ದವೋ ಏನೋ? ಅದೊಂದು ದಿನ ಹುಡುಗಿ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಕುಂಕುಮ ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಇವನು ನನ್ನ ಗಂಡ ಅಂತ ಪರಿಚಯಿಸಿಯೇಬಿಟ್ಟಳು. ಆ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಎಡಿಟರನೇ ಅವರಿಬ್ಬರ ಪಾಲಿಗೆ ಪುರೋಹಿತ. ಈಗ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಗೊಣಗಾಡದೇ ಅವನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಎನ್ನುವವರೊಬ್ಬರು ಅದೊಮ್ಮೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನನ್ನ ಮಗಳ ಬದುಕು ಉಳಿಸಿಕೊಡಿ ಎಂದು ಗೋಗರೆದಿದ್ದು ಈಗ ನೆನಪಾಗ್ತಾ ಇದೆ. ಅವಳು ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರೋ ಪ್ಯಾಸ್ಟರನ ಮನೆಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೋಗ್ತಾಳೆ. ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಮಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದವರು. ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹಿಂದುವಾಗಿಬಿಟ್ಟಾಳೆಂಬ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ (!) ಆಕೆಯನ್ನು ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲದ ಹೃದಯದ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್ ತುಂಬಿದ. ಅವಳು ಓದುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಚೆನ್ನಯ್ಯ ನಮ್ಮ ಕೈಗಿತ್ತರು. ನಾನು ದಂಗಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ. ಬರಿ ದೇವದೂಷಣೆಯ ಕೃತಿಗಳು. ಹಿಂದೂ ದೇವರನ್ನು ತೆಗಳುವ, ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ವಿದೇಶೀ ಲೇಖಕರ ಬರಹಗಳು. ಆ ಪುಣ್ಯಾತಗಿತ್ತಿ ಪ್ಯಾಸ್ಟರನಿಗೆ ನಮ್ಮಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನನ್ನೂ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬುಡಕ್ಕೆ ತರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಾರೆನೆಂದು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾಳಂತೆ. ತನ್ನ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಭಂಟನೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ವರಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಗೋಗರೆದರು. ಕೈಮುಗಿದರು; ನಾವೂ ಪ್ಯಾಸ್ಟರನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಹೇಳಿದೆವು, ಧರ್ಮದೇಟುಕೊಟ್ಟೆವು. ಮುಂದೇನಾಯ್ತೊ? ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇವು ಕೆಲವು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಕಥೆಗಳಷ್ಟೆ. ಮದುವೆಗಾಗಿ ಮತಾಂತರ ಅನ್ನುವ ಟೊಳ್ಳು ರಿವಾಜಿನ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು. ಈ ಥರದ ಮದುವೆಯ ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಷ್ಟಗಳು ಚಿಕ್ಕವೇನಲ್ಲ. ಕೇವಲ ತಮ್ಮತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಾಂಛೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮತವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ನಗೆಪಾಟಲಿನ ಕೆಲಸ ಶೋಭೆ ತರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಇಂದು ಮಣಿವಣ್ಣನ್ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದ ಹುಡುಗಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿ; ಸಲ್ಮಾಳಿಗಾಗಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಮಣಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಛೀ! ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಾಗ ಹುಡುಗಿಯ ಮತ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸುವವರಿಗೆ, ಮಣಿವಣ್ಣನ್‌ಗೇನಾಗಿತ್ತು ಧಾಡಿ ಎಂದು ಕೇಳುವ ಧಾವಂತವಿಲ್ಲ, ತಾಕತ್ತೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಂಜಲಿ ಗುಪ್ತಾ ಒಂದು ನೋಟ್ ಕೂಡ ಬರೆದಿಡದೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನುವ ಸುದ್ದಿ ನೆನ್ನೆ (12.09.2011) ಕೇಳಿಬಂತು. ಬಹಳ ಕಸಿವಿಸಿಯಾಯ್ತು. ಸುಮಾರು ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂಜಲಿಯವರನ್ನ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಲೇಖನ (ವಿ.ಕೆಯಲ್ಲಿ) ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಯಕೋ ನೆನಪಾಯ್ತು. ಲೆಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ “ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗುವುದು.  ಇಲ್ಲವೇ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತಾನೇ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದು!!” ಅಂತ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನ ಓದಿಕೊಂಡು ನೋವಿನೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಾಬರಿಯೂ ಆಯ್ತು. ಈಗ ಅಂಜಲಿಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಕೋರುವುದಷ್ಟೆ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಉಳಿದಿರುವುದು….

(ಇಲ್ಲಿದೆ, ಆಹಳೆಯ ಲೇಖನ…)

ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ ಅಂದರೆ ಇದೇನಾ?

ಅಂಜಲಿ ಗುಪ್ತಾ!
ಹಾಲುಗಲ್ಲದ ಹುಡುಗಿ.  ದೇಹದಷ್ಟೇ ಮನಸ್ಸೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದವಳು.  ಓರಗೆಯವರೆಲ್ಲ ಸೌಟು ಹಿಡಿದು ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ !ಬವಿಷ್ಯದ ಕನಸು ಕಟ್ಟಿದವಳು.  ಆಟಪಾಠಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇತರರನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಓಡಿದವಳು.  ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಂ.ಎ., ಎಂ.ಫಿಲ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅರಸಿ ಬಂದ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಲ್ಲೆ ಎಂದವಳು.  ೞಅಯ್ಯೋ ಬಿಡಮ್ಮ.  ಎಲ್ಲ ಹೆಂಗಸರೂ ಟಿಪಿಕಲ್ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರಾಗಿಬಿಡ್ತಾರೆ.  ನಾನು ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕುೞ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯ ಮುಂದಿಟ್ಟವಳು.  ಅವಳ ಆ zsರ್ಯ, ಸ್ಥೆರ್ಯಗಳೇ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದು.
ಅಂಜಲಿ ಬಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದಳು.  ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯಾಯ್ತು.  ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಾಹಸದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಅಮ್ಮಂದಿರೂ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ.  ಆಕೆ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಸಿ ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಬಂದಳು.  ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಏರ್‌ಕ್ರಾಪ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ (ಆಸ್ತೆ)ಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದಳು.
ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಲ್ಲಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆಕೆ ಬಂದಿದ್ದಳು.  ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಯುಸೇನಾ ವಿಬಾಗದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಗತ್ತುಗೈರತ್ತಿನಿಂದ ಬದುಕು ಸವೆಸತೊಡಗಿದಳು.  ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದಂತಹ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ನಡೆಸಿ ಆಕೆಯ ಬದುಕನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿಬಿಟ್ಟರು.
ಹೌದು.  ಅಂಜಲಿ ಗುಪ್ತಾಳ ಬದುಕು ಇಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.  ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ಆಂತರಿಕ ನ್ಯಾಯಲಯ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರಹಸನ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೊಂದು ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಲಿದೆ!
ಅಂಜಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದೊಡನೆ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸಬ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಶುರುವಿಟ್ಟರು.  ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಜೀವವನ್ನೇ ಕಂಡಿರದಿದ್ದವರಿಗೆ ಈಗ ಏಕಾಏಕಿ ತಳಮಳ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು.  ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತುಂಬ ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದವಳನ್ನು ಕೀಳುಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೇಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅಡುಗೆ ಬಟ್ಟರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ತವ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸುವ ಒತ್ತಡ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಕೆ ಪ್ರತಿಬಟಿಸಿದರೆ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದ ದರ್ಪ ಶುರುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದ ದರ್ಪ ಶುರುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಂಜಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿ ದೂರನ್ನೊಯ್ದಳು.  ಸ್ಕ್ವಾಡನ್ ಲೀಡರ್ ಚೌಧರಿ ಕುಡಿದು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದ್ದು ಜಾಹೀರಾಯ್ತು.  ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಬೇರೊಂದು ವಿಬಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.  ಹೆಣ್ಣಿನಿಂದಾದ ಅವಮಾನ ಸಹಿಸದ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದ ಕಿರುಕುಳ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.  ಅಂಜಲಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪ್ರತಿಬಟಿಸಿಯಾಳು ಹೇಳಿ.  ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಏಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ವಿಬಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಡೆದಿದ್ದಳು.  ಇಷ್ಟಾದ ಮೇಲೂ ಶೋಷಣೆ ನಿಲ್ಲದಾದಾಗ ಆಕೆ ದೃಢವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದಳು.
ಹತ್ತಿರದ ಪೂಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದಳು! ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗದ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದಳು!!
ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಆಕೆಗೆ ಮಾರಕವಾಯ್ತು.  ಸೈನ್ಯದ ಕಾನೂನುಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪೂಲೀಸರವರೆಗೂ ದೊರನ್ನೊಯ್ದದ್ದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗ ಕುಪಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.  ಅವರೆಲ್ಲ ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದರು.  ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲಿಶ ಅಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.  ಓಡಾಟದ ಖರ್ಚಿಗೆಂದು ಆಕೆ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕ ಕೊಟ್ಟು ೧೦೮೦ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ,  ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಊಟವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ, ಕವಾಯತಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಏಳು ಚಿಲ್ಲರೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು.  ಅದನ್ನೇ ಮುಂದಿರಿಸಿ ಕೊಂಡು ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಆಯ್ತು.
ಸೈನ್ಯದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತೆಹಲ್ಕಾದ ವಿಡಿಯೋ ಟೇಪುಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರಲ್ಲ, ಅವತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್‌ಗೆ ಈ ಪರಿಯ ಧಾವಂತವಿರಲಿಲ್ಲ.  ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಬಿಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಏಕಾಏಕಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್‌ನ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇಂದಿಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ಕಣ್ಣಿಗೂ ಬೀಳದಂತೆ ಟೆಂಡರ್ ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರಲ್ಲ ಆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಕೇಸು ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಾಪ! ಅಂಜಲಿಯಂತಹವರು ಮಾತ್ರ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.  ಆಕೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಕೆಯನ್ನೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥೆಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಆಕೆ ೧೦೮೦ ರೂಪಾಯಿ ವಂಚಿಸಿದ್ದು ಸೈನ್ಯದ ಪಾಲಿಗೆ ಘೋರ ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಈ ವಂಚನೆ ಸಾಬೀತಾದರೆ ಆಕೆಗೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಸೈನ್ಯದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹೆಗ್ಗಣಗಳಂತೆ ದೇಶದ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ಕೊರೆದು, ‘ಬಿಂದಾಸ್‌’ ಆಗಿ ಮೆರೆವವರ ಮzs ಅಜಲಿಯಂzವರು ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ!
ಅಂಜಲಿಯ ತಾಯಿ ಉಮಾ ಗುಪ್ತಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ವೃತ್ತಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಸುದ್ಧಿ ಕೇಳಿ ಅಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಪ್ಯಾರಾಲಿಸಿಸ್ ಪೀಡಿತ ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಗಳತ್ತ ಧಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ರಕ್ತ! ಬುದ್ಧಿವಂತಚುರುಕು ಮಗಳ ಬವಿಷ್ಯ ಈ ರೀತಿ ಅಂಧಕಾರಮಯವಾಗುವುದನ್ನು ಯಾರು ತಾನೇ ಸಹಿಸಿಯಾರು ಹೇಳಿ.
ಇತ್ತ ಅಂಜಲಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಝರಿತಳಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ.  ಆಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ.  ಸೈನ್ಯದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಬಂಧಿ.  ೨೪ ಗಂಟೆಯೂ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪಹರೆ.  ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವೂ ಇಲ್ಲ.  ಎಣ್ಣೆಯ ತೊಯಾಗಿರುವ ಪೂರಿ ತಿಂದು ಆಕೆಯ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದೆ.  ೞನನಗೆ ಪೂರಿ ಬೇಡ, ಇಡ್ಲಿ ಕೊಡಿೞ ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗುವ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಸಂಜೆ ೬ಕ್ಕೆ ಮುಗಿವ ವೇಳೆಗೆ ಆಕೆ ಬಸವಳಿದು ಬೆಂಡಾಗಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಾಳೆ! ಮzs ಒಂದು ಗ್ಲಾಸು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಕೂಡ ಆಕೆಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಮೊನ್ನೆಯಂತೂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಅಂಜಲಿ ತಲೆಸುತ್ತಿ ಬಿದ್ದುಬಟ್ಟಳು.  ಆಗ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಆಕೆ ನಾಟಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಕುಹಕದ ಮಾತಾಡಿದರೂ.  ತೆಲಗಿ ಹುಷಾರಿಲ್ಲವೆಂದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕಳಿಸಿ, ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದೂಡಿಸುವ ನಾವು ಅಂಜಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಬ್ಯವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ!
ಪಾಪ! ೨೯ರ ಅಂಜರಿಗೆ ಈಗ ಎರಡೇ ದಾರಿ.  ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗುವುದು.  ಇಲ್ಲವೇ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತಾನೇ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದು!!

೧೮    ಮತ್ತೀಕೆರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ವಿತರಣೆ

೧೯    ಬೆಂಗಳೂರು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಪರಂಪರಾ ಪ್ರವಾಸ ಕಂಪನಿ ಆರಂಭ ಮತ್ತು

ಜಾಗೋ ಭಾರತ್ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕ

೨೩    ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ

೨೪   N M K R V ನೈತಿಕ ತರಗತಿಗಳ ಉದ್ಘಾಟನೆ

ಜುಲೈ  ೦೧  ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಜಾಗೋ ಭಾರತ್

೦೨    ಅಭ್ಯಾಸ ವರ್ಗ, ಧರ್ಮ ಜಾಗರಣ

೦೪ರಿಂದ೧೪ ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಅಣ್ಣಾರ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ರಾಮದೇವ ಬಾಬಾರದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ದೇಶದುದ್ದಗಲ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹಜಾರೆ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತರೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜನ ಸೇರಿಸಿದ್ದು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತಾಡಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವೂ ಬಾಬಾ ಅನುಯಾಯಿಗಳೇ. ಹೀಗಾಗಿ ಟೀವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಕ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಜಾರೆಯವರ ಚಿತ್ರದ ಜತೆ ಬಾಬಾರ ಚಿತ್ರವೂ ತೂಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಕಪ್ ಮುಗಿದು ಐಪಿಎಲ್ ಮುಂಚಿನ ಖಾಲಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯ ಹಪಾಹಪಿತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದವು. ಹಜಾರೆಯವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದರು. ಅದೊಂದೂ ಸುದ್ದಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಗಾಂಧಿಯ ಅಪರಾವತಾರ ಹಜಾರೆ ಎಂದು ಷರಾ ಬರೆದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನೇಕ ಗಾಂಧಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಅದು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿದ ಹೋರಾಟದಿಂದ ರಾಮ್‌ದೇವ್ ಬಾಬಾಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗತೊಡಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ನುಂಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ತುತ್ತಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.

ಇಷ್ಟು ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ, ಪ್ರಚಾರ ಜೋರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಣ್ಣಾ ’ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಣತಿ ಎಂದ ಅಣ್ಣಾ ಯಾರತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿತ್ತು ಬಿಡಿ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಅಗ್ನಿವೇಶ್, ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ ಮೊದಲಾದವರು ಅಣ್ಣನ ಸುತ್ತ ನಿಂತು ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಬಯ್ದದ್ದು ಬೇಸರವಲ್ಲ, ಅಣ್ಣಾ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದಿಂದ ಮೋದಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಗಳಿಬಿಟ್ಟರಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಒಳಗುದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯ್ತು. ಈಗಂತೂ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಿಗಿನಿಗಿ ಕೆಂಡವಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗರನ್ನು ಅಖಾಡಾಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. ಸೋನಿಯಾರಿಂದ ’ವಿಜಯೀಭವ’ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದೇ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಿಂಗರು ಹಜಾರೆಯವರ ಮೇಲೆ ವಾಗ್ದಾಳಿ ಶುರುವಿಟ್ಟರು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಹಜಾರೆಯವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಕುರಿತಂತೆ ಜನರ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಅಣ್ಣಾ ಕೇಸರಿ ಪಡೆಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹಬ್ಬಿಸಿ ನಂಬಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ನೊಂದ ಅಣ್ಣಾ ಕೊಂಚ ಕುಗ್ಗಿದರು. ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಅಪಪ್ರಚಾರ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅತ್ತ ರಾಮದೇವ ಬಾಬಾರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವಂತೆ ಹಜಾರೆಯವರ ಸುತ್ತಲಿನವರು ಫತ್ವಾ ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಬಂದರೆ ಅಗ್ನಿವೇಶರು ಮುಂದೆ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ತೀವ್ರ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹೋರಾಟವೊಂದು ಹಳ್ಳ ಹಿಡಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರವಾದವು. ಉಪವಾಸದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಲಲ್ಲಂತೂ ಬಾಬಾ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ ಬಿದದೆ ತಡೆಯಲಾಯ್ತು. ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿಯಂತೂ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆಯವರ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯಲು ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಕರೆಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಗೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಹಣ ಪೇರಿಸಿಟ್ಟವರನ್ನೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನ್ವಿರುದ್ಧದ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮುರಿಯಲು ಕರೆಸಿ ಅವರಿಂದ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಅಪದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನರಿತ ರಾಮದೇವ ಬಾಬಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ತುರ್ತಾಗಿ ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಿ, ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ವೇದಿಕೆ ಏರಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತಮಾತೆಗೆ ಜೈ ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತಮಾತೆಗೆ ಜೈಕಾರ ಇರುವಲ್ಲಿ ತನಗೇನು ಕೆಲಸ ಎಂದುಕೊಂಡ ಸೋನಿಯಾ ಅತ್ತ ತಲೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಹಜಾರೆ ಬದುಕಿನ ಕಪ್ಪು ಪುಟವೊಂದು ಬರೆಯದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.

ಅದರನಂತರವಾದರೂ ಅಣ್ಣಾ ಸರಿಯದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟರಾ? ‘ಇತರರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕೊಡಬಲ್ಲೆನಷ್ಟೆ’ ಎಂದು ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪವಿಟ್ಟ ಅಣ್ಣಾ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸತೊದಗಿದರು. ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಅಹಮಾದಾಬಾದ್ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದ ಅಣ್ಣಾ, ಕೆಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈಗ ಅದನ್ನು ಅತಿ ಭ್ರಷ್ಟ ಸರ್ಕಾರ ಎಂದು ಕರೆದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು! ಇನ್ನು ಅವರ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾಮಿ ಅಗ್ನಿವೇಶರಂತೂ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದುತ್ವದ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವವರು. ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಶಯ ಬಂದಾಗ, ಅದನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ರಂಥವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವಂಥವರು. ಇಂತಹವರ ಒದನಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಮುನ್ನಡೆಸಬಲ್ಲರೆ?

ಹಾಗೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೈರಾಣಾಗಿದ್ದೇವೆ. ದೇಶದ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ ಇದೇ. ಹೋರಾಟವೊಂದು ನಿಗದಿತ ಗಮ್ಯ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗಲೇ ಯಾರೋ ಬಂದು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಅಣ್ಣಾ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬರಬರುತ್ತಾ ಅವರೆ ಲಘುವಾಗಿ ‘ಏನ್ ತಮ್ಮಾ’ ಅನ್ನುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಗಾಂಧಿ- ನೆಹರೂ ಸಂಬಂಧ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ!

.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಳೆದ ಶತಕದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಅಪರೂಪದ ಸಾಹಸಿ ಸಾವರ್ಕರರೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಸಿಕ್ಕಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದು ಅದನ್ನೇ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಸಾವರ್ಕರ್. ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದ ಹಿಂದೆ ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು ಚಿಂತನೆ, ಫಲಿತಾಂಶದ ನಂತರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಮುಂದಾಲೋಚನೆ- ಎಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಲೇಖನಿ ಹಿಡಿದರೆ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಮಹಾಮಹಿಮ ಲೆಖಕರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ. ಪಿಸ್ತೂಲು ಹಿಡಿದರೆ, ಎದುರಾಳಿಗಳ ರಕ್ತವೇ ತಣ್ಣಗಾಗುವಷ್ಟು ಕೆಚ್ಚೆದೆ. ಮಾತಿಗೆ ನಿಂತರೆ ಮೈಯೆಲ್ಲ ಕಿವಿಯಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕೆನ್ನಿಸುವ ಮಧುರ ದನಿ, ಅಸ್ಖಲಿತ ವಿಚಾರಗಳ ಧಾರಾಪ್ರವಾಹ. ಬಿಡಿ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುಗಕ್ಕೊಬ್ಬರೇ!

ಆದರೆ… ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮೌಲ್ಯ ದೊರೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರುಬದುಕಿದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತೋರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಳೇ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬುಡಕ್ಕೆಸೆದು ನಾವು ಸುಮ್ಮನಾಗಿಬಿಟ್ಟೆವು. ಹೀಗೆ ಬುಡ ಭದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು ಆಲದ ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತುಬಿಟ್ತರು. ಅವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಬೆಳೆಯಗೊದಲೇ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಕೊನೆಗೆ ಮರಿಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟರು. ದೇಶಕ್ಕೂ ಅಂತಹವರೆ ಅಪ್ಯಾಯ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ತಾವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರುವುದಿರಲಿ, ಮಕಕ್ಳನ್ನೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರದವರು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಮರೆತೆಹೋದರು! ಅದಕ್ಕೆ ಇಂತಹವರ ಕುರಿತು ಆಗಾಗ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು ಅನ್ನೋದು. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕರಾಗಿ ಜವಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಿಯೂ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ದೂರವುಳಿದ ಮಹಾಮಹಿಮರ ಗುಂಪಿನ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿ ಸಾವರ್ಕರ್ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರೀರ್ವರ ಬದುಕನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತ ನಡೆದಂತೆ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹದ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೊಕ್ಕಿದಂತೆ ಭಾಸವಾದಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ.

ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಬಾಲ್ಯದ ಬದುಕನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿ. ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯ ಬದುಕಲ್ಲ ಸಾವರ್ಕರ್‌ರದು. ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಮ್ಡು ಬದುಕುವ ಪಾಠ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೇ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತ್ತು. ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ಲೇಗ್ ರೋಗ ಮನೆಯವರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ್ಇತ್ತು. ಅಪ್ಪ ಕೂಡ ವಿಧಿವಶವಾದರು. ಬದುಕಿನಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಲು ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಿತು. ಬಹುಶಃ ಮನಸ್ಸೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದರೂ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಅವರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತ್ತಿ. ಆ ವೇಳೆಗೇ ಆಂಗ್ಲ ದ್ವೇಷ ಅವರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹುದುಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ರಕ್ತದ ಕಣಕಣದಲ್ಲೂ ದೇಶಪ್ರೇಮವೇ ಮೈದಳೆದಿತ್ತು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಆರೋಪ ಹೊರೆಸಿ ಕಾಲೇಜಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರ ಖದರ್ರು!

ಜವಹರ ಲಾಲರದು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬಾಲ್ಯ. ತಂದೆ ಮೋತಿಲಾಲರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲರೂ ಆಂಗ್ಲರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಲಿದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಒಡನಾಟವಿರುವುದು ಬಲು ಅಪರೂಪ. ನೆಹರೂ ಓರಗೆಯವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತರೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಂದೆ ಕೆಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಅವರು ತಿಣುಕಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಮೋತೀಲಾಲರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲೀಶಲ್ಲೆ ಮಾತಾಡಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ನೆಹರೂ ಪಾಲಿಗೆ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಇದೊಂದೇ. ಉಳಿದಂತೆ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು ಅಷ್ತಕ್ಕಷ್ಟೇ.

ನೆಹರೂ ಆಗಲೀ ಸಾವರ್ಕರ್ ಆಗಲೀ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್‌ಗಿರಿ ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೇ. ಆದರೆ ನೆಹರೂರಂತೆ ಬಿಳಿಯರ ಕೋರ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಕೋಟು ಧರಿಸಿ ವಾದ ಮಾಡುವ ವಕೀಲರಾಗುವುದು ಸಾವರ್ಕರ್ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆಂಗ್ಲರ ನಡುವೆಯೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಅವರ ಬುಡಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟುಕೊಡುವ ಯೋಜನೆ ಅವರದು. ಲಂದನ್ನಿನ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಂಡೇ ಸಾವರ್ಕರ್, ೧೮೫೭ರ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಐವತ್ತನೆ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಅಂದಿನ ಸಂಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತೃತ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬರೆದರು. ಸಾವರ್ಕರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ನಿಂದಲೇ ಮದನ್ ಲಾಲ್ ಧಿಂಗ್ರಾ ಕರ್ಜನ್ ವೈಲಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದು. ಇನ್ನು ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದವರಂತೂ ಅನೇಕ.

ಆದರೆ ನೆಹರೂ ಹೇಗಿದ್ದರು ಗೊತ್ತೇನು? ತಂದೆ ಮೋತೀಲಾಲರ ಆದೇಶದಂತೆ ಅವರು ಸಾವರ್ಕರ್ ಬಳಿಯೂ ಸುಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ಬೀದಿಬೀದಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಹಣವ್ನ್ನು ನೀರಂತೆ ಕರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತ ಮೇಜವಾನಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಓದು ಕೂಡ ಸುಸೂತ್ರ ಸಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರೆಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವೀ ವಕೀಲರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಸಾವರ್ಕರ್ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಮರಳಿದಾಗ ಒಬ್ಬರೇ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬಂದಿದ್ದು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ, ಬಂಧಿಯಾಗಿ! ಹೀಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಕನಸು ಕಾಣಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಗಮನವೆಲ್ಲ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದವರು, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಅನುಯಾಯಿಯಾದರು. ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ವಾಂಛೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಖಾದಿ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಕುರುಡುಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಮೋತೀಲಾಲರ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಅವರ ಬೆನ್ನಿಗಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಪಟೆಲರಂತಹ ಮುತ್ಸದ್ದಿಯನ್ಣೂ ಓವರ್ ಟೇಕ್ ಮಾಡಿ ಗದ್ದುಗೆಯ ಸಮೀಪ ಬಂದುಬಿಟ್ಟರು.

ಇನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳತ್ತ ಹೊರಳೋಣ. ನೆಹರೂರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮೂಲ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರೆತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅವರು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುದಕ್ಕಿಂತ ಎದವಿದ್ದು, ಹೊರಳಿದ್ದೇ ಜಾಸ್ತಿ. ಅವರು ಯಾವಾಗ ಎದಪಂಥೀಯರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರೋ ಯಾವಾಗ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ರಷ್ಯನ್ನರು ಅವರನ್ನು ಇಂಪೆರಿಯಲಿಸಮ್ಮಿನ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ ನಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅನುಮಾನಿಸಬೇಕಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟೇತರ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರಿಗೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಪೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಆಯಾ ಗುಂಪುಗಳೊಡನೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತ ನೆಹರೂ. ಬಹುಶಃ ಇದರಿಂದಾಗಿಯೆ ಅವರು ಆಯಾ ವಿಚಾರಗ್ಅಳ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಸಮರ್ಥ ಅನುಯಾಯಿ ಎಂದು ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇಸೀ ಚಿಂತನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ತನಗೆ ಬೋರ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದುದು ಇದೇ ನೆಹರೂವೇ. ಅವರ ದಾರ್ಶನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೂದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವರೂ ಅವರೇ. ಯಾವ ಚಿಂತನೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದೆಯೋ ಅವೇ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ನೆಹರೂ ಖಂದತುಂದವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಗೂ ನೆಹರೂವಿಗೂ ಇದ್ದ ಚಿಂತನೆಯ ಸಮಾನ ಅಂಶ ಅಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ತುಷ್ಟೀಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಹಾಗಂತ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೂ ನೆಹರೂವಿಗೂ ಆಗಸ- ಭೂಮಿಯಷ್ಟು ಅಂತರ. ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳಿದ್ದರೆ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಏನೊಂದೂ ಅರಿಯದ ನೆಹರೂ ಅದನ್ನು ಸುಖಾಸುಮ್ಮನೆ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಘಿ ಅವರ ಚಿಣ್ತನೆಗಳು ಲೋಲಕದಂತೆ ಓಲಾಡುತ್ತಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಸಾವರ್ಕರರದು ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾತಾವರಣ ದೊರಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕ್ರ್ತಿ , ಧರ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ದಾರಿ ತಪ್ಪುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇಟಲಿಯ ಮ್ಯಾಝಿನಿಯ ಜೀವನದಿಂದ ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದವರು ಸಾವರ್ಕರ್. ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಭಾರತೀಯತೆಗೆ ಹೊರಳಿಸಿ ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರೂಪಿಸಿದರು. ಗಾಂಧೀ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾವರ್ಕರ್ ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಹಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಒಪ್ಪುವ ನಾಟಕವನ್ನು ಕೂಡ ಅವರು ಆಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳೆಂದೂ ಕೆಲವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಚ್ಚರಿಯ ವೀಷಯವೆಂದರೆ, ಸಾವರ್ಕರ್, ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಜರಿದಷ್ಟೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ಮಿನ ಪ್ರಮಾದಗಳನ್ನೂ ಜಾಲಾಡಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಾವರ್ಕರಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಣೀತರೆನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದೀತು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರು ಉಳಿದ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಕೈ ಮೇಲೆ ಸಲ್ಲುವುದು. ಅವರಷ್ಟು ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿ, ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ- ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ ಚಿಂತನೆಯುಳ್ಳ ಲೇಖಕ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಚಿಟ್ಟೆಯಷ್ಟು ಚೆಂದ, ಸಾಗರದಷ್ಟು ಆಳ, ಹದ್ದು ಹಾರಿದಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಹೂಬಿಡುವ ಗಿಡದಂಥಲ್ಲ, ಮಿಂಚಿನ ಪ್ರಕಾಶ ನೀಡುವಂಥದ್ದು- ಎಂದು ತರುಣಭಾರತವೆಂಬ ಮರಾಠಿಪತ್ರಿಕೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮರಾಠಿ ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಂತೂ ಅವರು `ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಪ್ರಣಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಂತಹ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡಿ. ದೇಶ ಕಟ್ಟಲು ಬನ್ನಿ. ಕವಿಗಳು, ಲೇಖನಕಾರರು ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ದೇಶಕ್ಕೇನೂ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ದೇಶಕಾಯಬಲ್ಲ ಜನರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಭಾರೀ ನಷ್ಟ. ಪೆನ್ನುಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ ಗನ್ನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ದೊರೆ ನಾವು ಸೋತಿದ್ದು ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾನೆಟ್ ಗಳಿಗೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದನೇ ಹೊರತು, ಸಾನೆಟ್ ಗಳ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಿದೆವು ಎನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ‘ಎಂದು ಖಾರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಂದು ಕವಿಗಳನ್ನೆನೂ ತುಚ್ಛೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಕೂಡಾ ವಿರೋಧಿಸಲಾಗದಂತಹ ವಾದ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು.

ಸಾವರ್ಕರ್ ಅಪಾರ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ನಿರ್ಣಯ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸೀಮರಾಗಿದ್ದರು. ಸಮಕಾಲೀನ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯ ಗುಣ ಖಂಡಿತ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರದು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಪರಮಾದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳು. Tha Machine, God or Gun Powder, God of Men and Lord of Universe, Women’s place in Manusmruti, Women’s beauty and Duty, The Cowನಂತಹ ಲೇಖನಗಳೂ ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದವು. ರತ್ನಾಗಿರಿಯ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಹಿಂದೂ ಪದ ಪಾದಶಾಹಿ ಶಿವಾಜಿಯ ನಂತರ ಮರಾಠಾ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಉತ್ತರದಂತಿತ್ತು. ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಶಿವಾಜಿಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಾವರ್ಕರ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. `ಶಿವಾಜಿಯ ನಂತರ ಮರಾಠಾ ಇತಿಹಾಸ ಆರಮ್ಭವಾಗಿದೆ‘ಎಂದು ಗಟ್ಟಿ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಸಾವರ್ಕರರ ನನ್ನ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೃತಿಯಂತೂ ಜಗತ್ತಿನ ಉನ್ನತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥದ್ದು. ಕೈದಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಮಯಾತನೆಗಳು, ತಾವು ಸ್ವತಃ ಅವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ರಕ್ತದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಸಿದ್ದು, ಮೊಳೆಯಿಂದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ್ದು… ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾಕೃತಿಯ ಸುಧೆ!

ಸಾವರ್ಕರ್ ಬರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಹರೂ ಬರಹಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಅಪದ್ಧಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಕರರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಸ ಭುವಿಗಳಷ್ಟು ಅಂತರ. ಸಾವರ್ಕರ್ ವಿಷಯದ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಅಳುಕದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದರು, ಭಾರತವನ್ಣೇ ಬರೆದರು. ನೆಹರೂ ತುಂಬಾ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಓದಿದ್ದನ್ನೇ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಹರೂ `ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ‘ಬರೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನನನ್ನು ಶಿವಾಜಿ ಕೊಂದಿದ್ದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ `ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ‘ದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರನನ್ನು ಹೀರೋ ಆಗಿಸಿದರು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ ಅವರಿಗೆ ಪರಕೀಯನಾಗಿ ಕಂಡ. ಆದರೆ ಸಾವರ್ಕರ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದ ದಿಕ್ಕೇ ಬೇರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅಕ್ಬರ್ ವಿದೇಶೀ ಶಕ್ತಿ, ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ ದೇಶ ಕಟ್ಟಿದವನು.

ನೆಹರೂರವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಬಾಲಿಶವಾಗಿದ್ದವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆರ್ಯರ ಆಕ್ರಮಣವಾದದ ಅವರ ನಂಬುಗೆಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆರ್ಯರು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಮೂಲೋಚ್ಛಾಟನೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಣೀತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನೆಹರೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹುರುಳೇ ಇಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧಕರೆಲ್ಲ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಬೇಳೆ ಕಾಳು ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಹೆಗಲುಕೊಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಅದೂ ಭಾರತೀಯರಾಗಿ!

ನೆಹರೂ ಗ್ರಹಿಕೆ ಎಂಥದ್ದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಂತ ಸಾಲುಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. `ಸನಾತ ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಧರ್ಮ. ಇದು ಬೌದ್ಧಮತ, ಜೈನ ಮತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಮತಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರನಿಷ್ಠ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧಮತ, ಜೈನಮತ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಹಿಂದೂ ಮತಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ದರ್ಶನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶಿಶುಗಳಾದರೂ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ತಪ್ಪು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳಾದವು. ಆದರೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಔದ್ಯೋಗೀಕರಣ, ನಾಗರಿಕತೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮ ಏನೆಂಬುದು ಯಾರಿಂದಲೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಬಹುಮುಖ. ಯಾರಿಗೆ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮತದ ನಿರ್ವಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನೊಂದು ಮತ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರೋಧವಿರುವ ಅನೇಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಅತಿ ನಿಕೃಷ್ಟ‘ ಇವು ನೆಹರೂ ಬರೆದ ಸಾಲುಗಳೇ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಸಾವರ್ಕರ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವರ್ಕರರದ್ದೂ ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿಂತನೆಯೆ. ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ಭಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರೆಂದಿಗೂ ಗೋವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಿಲ್ಲ. ಗೋವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಅನ್ನುವುದು ಅವರ ಕರೆ.

ನೆಹರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅದು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಗೋಪ್ರಿಯವಾದ ಆಹಾರ, ಅದು ಅವರಿಗೇನೂ ಪೂಜ್ಯವಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು.

ಸಾವರ್ಕರ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಂದು. ಮೆಶೀಣುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉತ್ಪನ್ನ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು. ನಾಡು ಸಮೃದ್ಧಿಗೊಂಡು ಯಶಸ್ಸಿನ ತುದಿಗೇರಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಮನದಾಳ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿಗೆ ಕುಳಿತರೆ ಹೊಸ ಲೋಕವೇ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೆಹರೂ ಹಾಗಲ್ಲ. ಜೆಆರ್‌ಡಿ ಟಾಟಾ ನೆಹರೂರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಬರುವಾಗ ಮುಖ ಕಿವುಚಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅಜ್ಞಾನ. ಈ ರೀತಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಯಕರಾದರೆ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಷ್ಟವೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಕೈಗೊಂಡ ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಚೀನಾ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರ ನಿಧಾನ ನಿಲುವು, ಇವೆಲ್ಲ ಇದರದ್ದೇ ಪರಿಣಾಮಗಳು.

ಸಾವರ್ಕರರ ಧಾಡಸೀತನ ನೋಡಿ. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ವಿಚಾರ ಹಾಗಿರಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗನ್ನು ಎಲ್ಲಿಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ತುಂಡಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯದಾದಾಗ `ಅನೇಕ ಶಕ ಸ್ಥಾನ, ಹೂಣಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ನೊಣೆದ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ಯಾವ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಳಿ. ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಸಹ್ಯಕರ ಬದುಕು ನಡೆಸಿ ಸಾಕಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನವೇ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ‘ ಎಂದಿದ್ದರು. ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ಸೈನ್ಯ ಸೇರುವಂತೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ಬರಬರುತ್ತ ಸಾವರ್ಕರರ ಇಂಗಿತ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದು ಈ ಸೈನಿಕರೇ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿದ್ದರೆ ಸಾಕಷ್ಟಾಯ್ತು.

ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೊರಟರೆ ಅಸಂಖ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು. ಪ್ರತೀ ಚಿಂತನೆಯೂ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತಲೇ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಪ್ರತೀ ಬಾರಿ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆ ನಿಂತಾಗಲೂ ಸಾವರ್ಕರ್ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬರಹ, ಮಾತು, ಚಿಂತನೆ, ಕೃತಿ- ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತವೆ. ನಾವು ಮರೆತರೂ ಮರೆಯಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರು ಎಂಬುದು ನಮಗೇ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಏನಂತೀರಿ?

5 ಮತ್ತು 6 – ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ, ಗಿರಿನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು

8 - ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ, ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಠ, ಸೋಂದಾ ಮತ್ತು ಶಿರಸಿ

9 – ವ್ಯಾಸರಾಜ ಜಯಂತಿ (ಹುಸೇನ್ ಸಾಬ್‌ರವರೊಂದಿಗೆ), ರಾಗೀಗುಡ್ಡ,ಬೆಂಗಳೂರು

11 – ಜಾಗೋಭಾರತ್, ಸುರತ್ಕಲ್

15- ಉಪನ್ಯಾಸ, ಅಲಸೂರು

19 – ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಮಾವೇಶ, ಚೆನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು

22- ಸತ್ಸಂಗ, ಹೊಸಕೋಟೆ

24 – ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಮಾವೇಶ, ಚೆನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ